ENKHUIZEN - Op 23 oktober opent het Zuiderzeemuseum de tentoonstelling Waarde van wol. Aan de hand van historische topstukken, hedendaags design, vernieuwende initiatieven en interactieve onderdelen laat de tentoonstelling zien hoe een grondstof die eeuwenlang onmisbaar was, vandaag vaak als afval eindigt. Bezoekers ontdekken de rijke geschiedenis van de Nederlandse wolindustrie en maken kennis met makers en ontwerpers die Nederlandse wol een nieuw toekomstperspectief geven.

De aanleiding voor Waarde van wol is de samenwerking rond Garen met Geheugen, een project waarin Nederlandse afvalwol circulair wordt ingezet voor hoogwaardige schippers- en visserstruien en andere wollen producten. Het project wil verspilling tegengaan en bijdragen aan een duurzamere mode-industrie. Deze samenwerking vormde voor het Zuiderzeemuseum de directe aanleiding om een tentoonstelling te wijden aan de waarde van wol.

Actueel thema

Die aandacht is actueler dan ooit. Nederlandse schapen leveren jaarlijks ruim 1,3 miljoen kilo wol, waarvan een groot deel niet wordt gebruikt of zelfs wordt vernietigd. Maar hoe kan dat, terwijl wol warm, sterk, waterafstotend, brandwerend én biologisch afbreekbaar is? Van warme mutsen, visserstruien en stevige werkkleding tot kleurrijke streekdracht: historische objecten uit de museumcollectie vertellen het verhaal over de belangrijke rol die wol speelde in het dagelijks leven en over de ambachten die daarbij horen. De tentoonstelling laat zien waarom deze grondstof eeuwenlang zo waardevol was én welke mogelijkheden wol vandaag biedt.

Hedendaagse makers

Tegelijkertijd laat de tentoonstelling zien hoe ontwerpers, kunstenaars en ondernemers werken aan nieuwe toepassingen voor Nederlandse wol en zo bijdragen aan minder verspilling en meer waardering voor lokale grondstoffen. Zo is het werk van Pleed te zien. De organisatie zet zich in voor kennis over wol, het behoud van het wolambacht en een nieuwe woleconomie. Ze zijn een community van inmiddels 2.000 spinners, wevers, breiers, hakers en vilters die samen werk maken van lokale wol die anders zou worden weggegooid.

Ook het werk van Christien Meindertsma krijgt een plek in de tentoonstelling. Te zien is een speciaal voor het Zuiderzeemuseum vervaardigd schaalmodel van haar WOBOT Chair . Deze stoel is ontwikkeld met behulp van een robot die lokale wol verwerkt. Voor het eerst maakt deze techniek het mogelijk om op industriële schaal driedimensionale objecten van wol te maken zonder andere materialen of water toe te voegen.

Ontdekken met al je zintuigen

De tentoonstelling is ingericht als een warme, zintuiglijke ervaring. Bezoekers kunnen wol van dichtbij bekijken, voelen, ruiken en op verschillende manieren ervaren. In het Wollab komen de vele eigenschappen van het materiaal tot leven en is er ruimte voor interactieve onderdelen, zoals het bepalen van je eigen 'jeukpunt' en het repareren van wollen kleding. Zo nodigt Waarde van wol bezoekers uit om zich in te leven in de verhalen achter deze eeuwenoude grondstof én zich uit te leven in de mogelijkheden ervan.

“Met Waarde van wol willen we bezoekers anders laten kijken naar een materiaal dat iedereen kent, maar waarvan de waarde vaak wordt onderschat,” zegt Hilde Cammel, conservator van het Zuiderzeemuseum. “Wol is meer dan een vertrouwd materiaal voor truien, dekens en sokken. Het is een natuurlijke grondstof met een rijke geschiedenis, unieke eigenschappen en verrassende mogelijkheden voor morgen.”

De tentoonstelling Waarde van wol is van 23 oktober 2026 tot en met 5 september 2027 te bezoeken in het Schathuys van het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.